मां व अजिया पर्सि तकं खुया

सुनीता मानन्धर

जिं राजनीति यानाः छेँय् नं यक्व मखुगु खँ ल्हाना। पार्टी न्ह्याकेत ध्यबा माः, ध्यबाया नितिं जिं अजिया न्यय्त्वाकं मल्याक पर्सि खुयाः मिया।

स्नेहलता श्रेष्ठ (७८ दँ)

जिगु जन्म येँया असं त्वालय् जूगु खः। न्हापाया असं झःझः
धाः। सुयां सुंनाप वैमनस्यता मदु। गुलि नं छेँ दु, दक्व हे नेवाःतय्गु छेँ। नेवाःत नं बौद्ध धर्म माने याइपिं आपाः दु। अबलय् मिसापिं छें पिने म्हितः वने मजिउ। जःलाखःलाया पासापिं मुनाः छेँय् हे च्वनाः कतांम म्हितेगु। कतांमरि नं थःथःपिं जानाः छेँय् दुगु भ्वाथःग्वाराया दयेकीगु। छेँय् मिजंपिंत सुनां नं सःतः वःसा मिसापिंसं खँ फये मजिउ।
जि मचाबलय् भान्तां लं पुनेगु। जिमि बा ज्याया झ्वलय् कलकत्ताय् च्वनीगु। बानं जितः फ्रक हया बी। उकिं फ्रक नं जि यक्व हे फिना। बाह्राः च्वनेधुंकाः धाःसा पर्सि हे सिनेगु याना ।

जितः ककापिंसं आखः ब्वंकूगु खः। जिपिं भचा तःधिकः जूगुलिं जिमिसं मस्तय्त स्वयेगु। अबलय् येँया शान्ति निकुञ्ज स्कूलं राजनीति न्ह्याःगु। अनया माष्टरतय्सं दकलय् न्हापां राजनीति याःगु खः। माष्टर व वया थःथितिपिंत राजनीति यात धकाः गुलिसितं ला जेलय् तयेयंकल। राजनीतिं यानाः जेलय् लाःपिं छेँजःया मस्तय्त निःशल्क आखः ब्वंकेगु नं यात। आर्थिक स्थिति अतिकं कमजोरपिंत छम्ह माष्टरं छम्ह मचा स्वयेगु तकं यात। न्हापा आखः ब्वनेत ध्यबा म्वाः। लिपा लय्पतिकं न्यातका पाय्म्वः पुलेगु यानाहल ।

जि मचांनिसें हे स्वतन्त्र स्वभावयाम्ह। भासं सिउसांनिसें हे नेतातनाप जुया। जितः न्हापांनिसें मिसापिंत शोषण याइगु तसकं मयः। उकिया विरोधय् जिं सः नं थ्वयेका। अबलय् मिसा जुयाः नं जि सकलेंनाप जुल धकाः फुकीतय्सं जितः जातं बायेक यात। अनंलि जिमि बानं मेपिं सुं म्वाः धकाः फुकीतय्त हाथ्या तकं बिल। जिं राजनीति यायेगु मत्वःता। जिं अबलय् महात्मा गान्धीया नापं राजनीतिया यक्व हे सफू ब्वना ।

न्हापा बीरगञ्जय् च्वंपिंसं येँयात नेपाः धाइगु। भारतया रक्सौल वनेत राहदानी कायेमाः। सुब्बा व थानाया मनुखं छाप तयाः राहदानी बी।
राजनीति याइपिं सकसितं देशं राजद्रोही धकाः घोषणा यानाः जेलय् कुनेगु यात। इमिगु हरेक ज्याखँय् मिखा ब्वयेगु यात। इमित राहदानी बीगु नं त्वःतल। थुगु हे इलय् पार्टीयापिं छथाय् मुने नं मखं। पर्चा, पम्प्लेट नेपालय् छापे याये मजिउ। छापे यायेत रक्सौल वनेमाःगुलिं पुष्पलालया किजा कृष्णलाल लँ धुछि गुच्चा म्हितुम्हितुं रक्सौल थ्यंकः वन। अनं छुं मखुथें यानाः पम्प्लेट छापे यानाः ज्वनाः वइगु। लिपा मदन लोचन सिं पान्दस म्हितुम्हितुं रक्सौल वन। अनयापिं थें च्वंकेगु नितिं गबलें न्यागः वंगु ध्यबा म्हितुम्हितुं वनीगु। गबलें भ्वाथःगु लं फिनाः, तुतिइ लाकां मदयेक बोरा पाछायाः नं वनीगु। इमित म्हमसीमा धकाः पाचुक सँ खानाः, मिखाफुसि चानाः नं च्वनीगु। हिसिला यमिया मां हेरादेवी नं जिमि कार्यकर्ता खः। वयकः नं रुप हिलेगुली खप्पिस। दकलय् न्हापां च्वः मदुगु पर्सि सिनेगु वं हे स्यंगु। न्हापा जात कथं ज्या याइ। जिमिगु जातं पुजाभः ज्वनाः देइके वनी। तर जिमित म्हसीकी धकाः जिपिं धकि ज्वनाः देइके वनेगु ।

स्वनिगलं पिहां वनेगु इलय् पिने वनेत्यंम्ह मनुखं थः सकलें कार्यकर्ताया छेँ क्वय् वयाः सः बियावनी। अबलय् पार्टीया दुनेयापिंसं जक थूगु कोडवर्ड नं दु। अथेहे तारेमाम शरण, हारती शरण, नारायण हरिहरि धाधां छेँ क्वं वना छ्वइ। सः म्हसिउगुलिं आः फलानाम्ह पिहां वन धकाः थुइका काइ। इपिं थक्वाः, चित्लाङ, भिमफेदी जुयाः वनी। छम्ह अन थ्यन कि मेम्ह लिहां वइ। लिहां वयेवं वंम्ह मनू थ्यन धकाः सीका काइगु ।

थुकथं वि.सं. २००४ सालय् राजनीति याइपिं मिजंत आपाः धयाथें भारतय् वन। मिस्त जक थन च्वन। साहना व साधना नं पटनाय् आखः ब्वं वन। अबलय् पार्टी सञ्चालन यायेगु जिम्मा जितः लाःवन। अबलय् म्हय्पिइ सकलें मुनाः किपा कायेगु क्वःछिना। उथाय् लाक्क फये हे मफयेक वा वल। थपाय्च्वकं वा वःसां जिमिसं किपा कया। किपा छतिं हे मस्यं। अतिकं बांलाक वल। उगु घटना जितः थौंतक नं झलझल लुमं। राष्ट्रया सेवा याःपिंत राष्ट्रं नं सेवा याः थें च्वं।
वि.सं.२००८ सालय् जिपिं पार्टीयापिं सकलें मुनाः दलित जातियात नं पशुपतिइ यंकेगु क्वःछिना। सकलें मुनाः अन वना। अन च्वंपिंसं जिमित पनेगु स्वल, तर जिपिं सकलें धित्तुधिनाः दुहां वना। अबले गिरिजां जिमित धोका बिल। न्हापा धर्म निरपेक्ष धकाः सः थ्वयेका। अन थ्यनेवं थःगु सः हिल। अन थ्यनेवं नयेगु इलय् निगू पुचः ब्वथल। छगू पुचलं दलितनाप च्वनाः नये मखु धकाः लिचिला वन। अनं लिपा जिपिं तापात। जिपिं क्रान्ति ताःलाःगु तायेकाः ध्यबा ल्हानाः छपुचः सकलें छथाय् हे च्वनाः जा नया ।

वि.सं. २००४ सालय् जि, कनकलता, साहना, साधना नक्साः भगवतिइ च्वंच्वना। अन पुलिस वयाः नर सम्शेरयात पुष्पलाल सुया किजा धकाः न्यन। वयात पुलिसं बुटं थ्वात्तुथ्वानाः दाये फक्व दाल। जिमित नं दाल। सँ ज्वनाः झ्वाझ्वा माझ्वा यात। तर सुनां नं छसः हे पिमकाः। अनलिं गाडी तयाः मोहन शम्सेरया थाय् यंकल। अनं हे जेलय् कुन। पत्रिकाय् जेलय् च्वंपिंत खसिया ला व जा नकल धकाः पिहां वल। तर अन माय्केँ जा जक नकल। उकिं थौं नं जितः राजनीतिइ फटाहा खँ ल्हाइपिं विद्वान जूसां राणात थें ताः। न्हापा यक्व दाःगुलिं थौंकन्हय् नं जितः जँ स्याः ।

जिं राजनीति यानाः छेँय् नं यक्व मखुगु खँ ल्हाना। अबलय् जिनापं न्हय्न्यादँ दुम्ह अजि नं च्वनीगु। पार्टी न्ह्याकेत ध्यबा माः, तर ध्यबाया नितिं जिं अजिया न्यय्त्वाकं मल्याक पर्सि खुयाः मिया। छत्वाः पर्सिया झितका निसें पीतका तक वः। मांया ब्याहाःया तासया लं, मलमल कापःया लं, ताःहाकःगु मिसाया गा नं मिया। अझ थुलि धाये कायेछिंगु, बीछिंगु सकतां मियाः बिया ।

जि राजनीतिइ सनाः आखः ब्वने नं त्वःफित। किजापिंत आखः ब्वंकाः जि राजनीतिइ हे जुया। झीगु धापू नं दु थ्वँगुलुं थ्वँ त्वःती, तर राजनीति याइम्हेसिनं सन्यास काये फइ मखु ।

More Stories Like this