जातीयताया विरोधीतय् सक्कली ख्वाःपा

सानुराजा शाक्य

राजनीतिक दलया छगू पंक्ति अझ नं संघीयता व राज्य पुनर्संरचनाया धुँवाधार विरोध यानाच्वंपिं दनि। संविधानसभाया राज्यपुनर्संरचना समितिं १४ प्रदेशया अवधारणायात संविधानसभाय् दुतिनेवं जातीय राज्यत दयेकीन धकाः घोर विरोध याइपिसं सः तसः यानाहःगु दु। छगू जक जातिया मनूत च्वनीगु राज्य दयेकीन
धइगु भ्रम ब्वलंकाः राज्य पुनर्संरचना मजुइमा धइगु दुर्नियतं प्रचार याना गोत्र व थरया आधारय् देशयात कुचा थलनी धकाः हालाच्वंगु झीसं न्यना हे च्वनागु दु। वास्तविकतां तापाक वनाः मनूतय्त भ्रम न्यंकाः राज्य पुनर्संरचनाया विरुद्ध थनेगु कुनियत उमिगु खः ।

नेपाःयात संविधानं बहुजातीय धकाः स्वीकार यानातःगु दु। संविधानय् स्वीकार यायेगु तर व्यवहारय् नं बहुजातीय चरित्रकथं अधिकार इनेगु ज्या मयायेगु चरित्र नेपाःया राजनीतिक दलतय्गु २०४७ सालनिसेंया ल्वय् खः। बहुजातीयतायात २०४७ साल न्ह्यः पंचायतकालय् स्वीकार तकं मयाःगुलिं पंचायत स्वयां राजनीतिक दलतय्गु शासनयात उत्पीडित आदिवासी जनजातितसें समर्थन याःगु खः। तर नेपाःया राजनीतिक दलतय्के दयेमाःगु परिवर्तनया आवश्यकतायात शासन व्यवस्थां सम्बोधन याकेगु खँय् धाःसा तःधंगु बलिदान मबीकं स्वीकार मयाइगु जुयाच्वन। न्ह्याक्व हे प्रगतिशील व लोकतान्त्रिक वा समाजवादी विचाःया पार्टी धाःसां नेपाःया सन्दर्भय् उज्वःगु पार्टीया नेतृत्व व निर्णायक थासय् नेपाःया अधिकांश आदिवासी जनजातिया पहुँच मथ्यंनि। अथे जुयाः प्रगतिशील विचार, लोकतान्त्रिक विचार व समाजवादी विचारकथं नेपाःया फुक्क जनतायात अधिकार सम्पन्न यायेगु खँ वल कि देश विखण्डन जुइ, जातीय युद्ध जुइ धकाः अधिकार फुक्कं छगू जाति दुने जक प्वःचिना तयेगु प्रवृत्ति सुधार जुइगु पंचायती व्यवस्था इलय् आशा मयाना, बहुदलीय कालय् सुधार मयाः व वर्तमान संविधानसभाया इलय् नं सुधार यायेत थाकुचायाच्वंगु दु ।

थुकिया कारण स्वः वनेबलय् अन्ततः ब्राम्हणवादयात हे दोष बीमाः। गोरखा राज्य विस्तारया कारणं जक नेपालय् जातीय समस्या ब्वलंगु मखु। गोरखा राज्यया विस्तार यानाः नेपाःयात असली हिन्दूस्तान दयेकेगु पृथ्वीनारायण शाहया योजना हे नेपाःया मूल समस्या खः। व हे योजनाय् च्वनाः शाह वंश, राणा व पंचायतं देशयात हिन्दू राष्ट्र, छगू भाषा छगू जातयात जक प्रोत्साहन बिल। गुकिं यानाः नेपाःया आदिवासी जनजातित मूलधारं पिने लाकल। थ्व सत्ययात ब्रम्हू जूगु नातां क्षेत्री जूगु नातां थः कम्युनिष्ट विचारयाम्ह वा समाजवादी विचारयाम्ह जूसां स्वीकार मयायेगु प्रवृत्ति नेपाःया मू राजनीतिक दलया नेतृत्वयाके दु। तुलनात्मक रुपय् एनेकपा (माओवादी)या नेतृत्वयाके थुकथंया ब्राम्हणवादी चिन्तन म्हो। जातीय समस्यायात वालेगु दृष्टिकोण कम्युनिष्ट दर्शनय् यक्व लुइके फु। कम्युनिष्ट घोषणापत्र च्वःम्ह कार्ल मार्क्स जर्मनीयाम्ह जूगुलिं जातीय समस्यायात स्वयेगु दृष्टिकोण विकास मयाः छाय्कि जर्मनी छगू जातीय देय् खः उकिं अन जातीय समस्या स्वयां वर्गीय समस्या हे प्रधान जुल। उकिं मार्क्सं विश्वया मजदूर फुक्कं छप्पँ जु धकाः नारा बिल। तर जब कम्युनिज्म रुसय् भ्लादिमर लेनिनं छ्यल उबलय् लेनिनं विश्वया फुक्क मजदूर छप्पँ जु जक मधाः नापं विश्वया उत्पीडित जातित फुक्कं छप्पँ जु धइगु नारा नं बिल छाय्कि रुसय् वर्गीय समस्या जक मखु जातीय समस्या नं उतिकं हे स्वतुमतु स्वयाच्वंगु खः। उकिं रुसया नितिं वर्गीय समस्या ज्यंके न्ह्यः जातीय समस्याया संवोधन जुइमाःगु आवश्यक जुल। थुकथं लेनिनवादीतसें जातीय समस्यायात उतिकं थाय् बियाः संघर्ष न्ह्याकेमाःगु खँय् बः बिल। थःत कम्युनिष्ट विचाः ज्वनाच्वना धाइपिं नेपाःया कम्युनिष्टतसें नेपाःया जातीय समस्यायात लेनिनवादी दृष्टिकोणं हल यायेगु स्वयेमाः। लेनिनं नं जातीय समस्यायात समाधान यायेगु लँपु संघीयतायात हे ज्वंगु खः। तर संघीयता कम्युनिष्ट सिद्धान्त वये न्ह्यः हे पूँजीवादी सिद्धान्तया आधारय् विकास जूगु दर्शन खः। तर खःगु लँपु जुइवं कम्युनिष्टतसें नं पूँजीवादी अभ्यास मत्वःतू ।

नेपाःया सन्दर्भय् धायेगु खःसा नेपाःया जनमत कम्युनिष्ट पार्टीया पक्षय् दुगु संविधानसभाया चुनावं नं क्यं। थुकथं कम्युनिष्ट पार्टीया पक्षय् जनमत दयाच्वंगु कारण नेपालय् जातीय समस्या दयाः नं खः। नेपालय् यक्व जातीय समुदायत दुगु तर राज्य संयन्त्रय् धाःसा अमुक जातिया मनूत जक च्वनाः उमित छिंकथं जक राज्यया नीति निर्माण यानाच्वंगु कारणं यक्व जातीय समुदाय राज्यं पिने लात। थ्व कारणं यक्व जातीय समुदायत विशेष यानाः नेपाःया आदिवासी जनजातित राज्य खनाः सन्तुष्ट मजू। सन्तुष्ट मजूगु समुदायया समर्थन नेपाःया कम्युनिष्ट पार्टीतसें कायेत सफल जुल। छाय्कि तुलनात्मक रुपं कम्युनिष्टतसें भाषा जातिया अधिकारया बारे खँ तः। तर थःत मार्क्सवादी लेनिनवादी धाइपिं छुं नेतातसें नेपाःया जातीय समस्या ज्यंकेगु, उत्पीडित जातीय पुचःयात अधिकार बीगु, संघीयताय् वनेगु व राज्य पुनर्संरचना यायेबलय् जातीय पहिचानयात नं थाय् बीमाः धइगु खँयात विरोध याइगु स्वयेबलय् उमिसं कम्युनिष्ट दर्शनयात नं छगू जक जाति ब्राम्हणवादया पक्षय् तया तयेगु प्रपञ्च याःगु खः धकाः दावी यायेछिं। उज्वःपिं नेतातसें कम्युनिष्ट विचारधारायात थः व थःगु परिवारया भिं यायेत दुरुपयोग यानाच्वंगु खः। थःत कम्युनिष्ट धाइपिं तर राज्य पुनर्संरचना व संघीयताया विरोध याइपिंसं स्वता खँ धायेगु याः - कम्युनिष्टतसें जातीय खँ ल्हाइ मखु, जातीय राज्य दयेकाः छगू जक जातियात विशेषाधिकारया विरोध, जातीय राज्यं देशयात कुचाकुचा याइन धइगु भ्रम ब्वलंकाः नेपाःया राज्य संयन्त्रय् आः दयाच्वंगु छगू जाति ब्रम्हूतय्गु विशेषाधिकारयात ल्यंका तयेत यानाच्वंगु षडयन्त्र जक खः ।

More Stories Like this