विश्वया ९० प्रतिशत भाषा आः वइगु सछिदँया दुने लोप जुइगु

येँ (सन्ध्या टाइम्स)/विश्वय् थौंकन्हय् अस्तित्वय् दुगु ७,००० गू भाषात मध्ये ९० प्रतिशत भाषा आः वइगु सछिदँया दुने लोप जुइगु खँ संयुक्त राष्ट्र संघं आः नकतिनि पिकाःगु छगू प्रतिवेदनय् धयातःगु दु। राष्ट्र संघं सार्वजनिक याःगु 'विश्वया आदिवासी जनताया अवस्था' शीर्षक प्रतिवेदनय् थ्व खँ धयातःगु खः ।

'थौंकन्हय् विश्वय् ६,००० निसें ७,००० गू मौखिक भाषा ल्हायेगु यानाच्वंगु दु। थुकी मध्ये अप्वः भाषात सम्बन्धित आदिवासी जनतां ल्हाइगु खः। थुकी मध्ये अप्वः भाषात आः अस्तित्वं हे लोप जुइगु खतराय् लानाच्वंगु दु।' प्रतिवेदनय् धयातःगु दु ।

आः नकतिनि विश्वन्यंकं हे जारी याःगु उगु प्रतिवेदनय् धयातः कथं संसारया आपालं भाषात तसकं म्हो जक मनूतय्सं ल्हायेगु यानाच्वंगु दुसा उकी मध्येया तसकं म्हो जक भाषा धाःसा आपालं मनूतय्सं ल्हायेगु यानाच्वंगु दु। प्रतिवेदनय् धयातः कथं सामान्यतया ९० प्रतिशत भाषात आः वइगु सछिदँया दुने लोप हे जुइ छाय्धाःसां थ्व ६,०००-७,००० गू भाषात मध्ये ९७ प्रतिशत भाषा विश्व जनसंख्याया मुक्कं ३ प्रतिशत जक मनूतय्सं ल्हायेगु यानाच्वंगु दुसा बाँकी ४ प्रतिशत भाषात धाःसा विश्व जनसंख्याया ९७ प्रतिशत मनूतय्सं ल्हायेगु यानाच्वंगु दु।
सिना वनाच्वंगु भाषातय् कारणं आदिवासी जनताया सभ्यता नष्ट जुजुं वनाच्वंगु दु। छगू पुस्तां मेगु पुस्ताय् भाषा हस्तान्तरण मजूगु कारणं यानाः भाषात सिना वनाच्वंगु खःसा उकियात म्वाकेगु लागिं छुं समुदायं संघर्ष नं यानाच्वंगु दु तर उमिगु संघर्षं छुं ख्यें धाःसा थ्वयेके फयाच्वंगु मदु ।

उकी धयातःगु दु, विश्वय् फुक्कं यायेबलय् करिब ६ प्रतिशत आदिवासी जनता दु थुमिसं हे थ्व ७,००० मध्ये दकलय् अप्वः भाषा ल्हाइगु खः। उपिं गुगु लागाय् च्वनाच्वंगु खः उगु लागाया आदिवासी ज्ञान व पर्यावरण सम्बन्धी ज्ञानया खँत उमिगु हे भाषाय् सुलाच्वंगु दु।आपालं सरकारत थथे भाषा लोप जुया वनाच्वंगु खँय् सचेत ला जुयाच्वंगु दु तर उमिसं भाषा बचे यायेमाः धकाः अज्याःगु भाषा रेकर्ड यायेगु ज्याय् जक खर्च यानाच्वंगु दु, उकियात पुनर्जिवीत यायेगु ज्याय् छुं हे खर्च यानाच्वंगु मदु ।

भाषा धइगु सञ्चार यायेगु छगू साधन जक मखु, थुकिं सम्बन्धित आदिवासीयात उमिगु आदिभूमिलिसे स्वायेगु ज्या नं यानाच्वंगु दइ। उकिं छुं जुयाः भाषा सित धाःसा थुकिं मनूयाके दइगु सामुदायिक भावना व थःगु धइगु भावना नं मदयेका बी ।

थीथी विषयय् उमिके दइगु आदिवासी ज्ञान, सांस्कृतिक नियम कानून, आध्यात्मिक दर्शनया खँ उमिगु भाषाय् हे म्वानाच्वंगु दइ। विश्वय् छगू इलय् लागू जूगु औपनिशवादं संसारय थःगु भाषा व संस्कृति लादे यानाः मेमेगु आदिवासी जनताया आपालं भाषा व उकिया नापनापं उमिगु मौलिक ज्ञान, साहित्य, लोक संस्कृति नं नष्ट याना बिउगु दु ।