भुखाय् ब्वःबलय् जि सिमा च्वय् का

प्रबोध कसाः

वि.सं. १९८८ गुरुपुन्हि कुन्हु वटु त्वालय् जिगु जन्म जूगु खः। जि थौंकन्हय् द्वकाद्व: त्वालय् च्वंच्वनागु दु। ९० सालया भुखाय् झीगु भौगोलिक व ऐतिहासिक आधारय् कायेगु खःसा छगः कोश ल्वहं हे खत। जि अबलय् १२ दँ जक दत। भ्वखाय् ब्वःगु इलय् न्ह्याबलें थें जि व पासापिं चन्द्रलालया अबु मोतिलालया छेँ, सुन्ता गामं दुने वनेगु थासय् सिमाय् लाकार खानाः नयेत गयाच्वनागु। जिं चायेक दकलय् न्हापां ला लुचुक्क हे ल्ह्वन। अले जवं खवं संकूबलय् मचासू दनिगुलिं जुइ दः अबलय् तसकं न्ह्यइपुसे च्वन। अले छत्थु मोड काल। अबलय् लिक्क च्वंगु छेँ दुनेगु शुरु जुल। अबलय् तक जि सिमाय् च्वय् हे तिनि। स्वस्वं बँ फारे जूगु नं खन। तर भाग्यवश जितः धाःसा छुं मजू ।

न्हापा स्वन्तिबलय् जू च्वयेकीगु चलन दु। मतलब सरकारपाखें हे जू म्हितेत बीगु उजं। अबलय् जि अथे हे जि १५-१६ दँ ति जक दत जुइ। विष्णुध्वज सुब्बायाथाय् न्यान्हु जू च्वयेकूबलय् जि निद्वः प्यद्वः त्याः बू जूगु। अबलय् लुँया भाः नं तोलां २५ तका जक। अले भिंगु लुँ धकाः असर्फी पतला असर्फी व म्वहःया ३० तका। गिन्नीया भाः १३ तका जक ।

जितः लुमं कथं जिं १५/१६ दँ दुबलय् तिनि कमिज सुरुवाः फिनागु खः। वया न्ह्यः ला भोटो सुरुवाः जक। पिहां वनेबलय् जक तपाः लं सुरुवाः फीगु। जिगु दकलय् न्हापांगु कमिज सुरुवाः राखी बजारय् च्वंम्ह मुस्मांनं सुयाबिउगु अले ज्याला नं छम्वहः जक। कापः गजं च्याःना (३२ पैसा)। अबलय् छजु कमिजं लं सुरुवाः सुइगु। भिंगु कापः धइगु हलखोरी माडवारीया पसलय् च्वंगु बेन्सन कस्मिरा हाकुगु कापःया खः, गुगु गजं न्यातत्या खुतका तू। जापानीज कस्मिरा गजं १/१५ तू ।

जि उगु इलय् पोखरा जक हे स्वपु लँ जुयाः वनागु दु। छपु परवानी जुयाः वनेगु। थुकिया लँपु धइगु धमाथू (न्यागःमणि), अनं जितपूर जुकाः वनेगु। थ्व लँपु पोखरा थ्यंकेत न्ह्यन्हु माः। हाकनं पहाड नं दुगुलिं गयेगु व कुहां वयेगु नं अप्वः दु। निपुगु लँ भिमढुङ्गां वनेगु। खय्त ला नेपाः देय् हे पहाडै पहाडया देय्। अय्नं थ्व परवानीया लँ ति थाकु मजू। थनं वनेबलय् न्यान्हुं पोखरा थ्यंकेफु। लिपा मोटर लँ जुयाः वनेगु धइगु नं ७ न्हु मछि बिउ। छाय् धाःसां थनं थानकोटं चन्द्रागिरी पर्वत गयाः कुलेखानी, चिसापानी गढी जुकाः भिमढुङ्गा तक ला न्यासि हे वनेमाःगु जुल। अले तिनि मोटर/लहरी/ट्रक गयाः अमलेखगंज वनेगु। अनं रेल गयाः रक्सौल, रक्सौलं गोरखपुर जुकाः नौतवना थ्यंकेगु। मोटर, रेल व न्यासि छथाय् हे तयाः चाःहिलेगु लुमं लुमं न्ह्यइपुसे च्वं ।

जिं १९९७ सालय् सरकारी जागिर नयाः २०४० श्रावण १ गते अवकास कयागु। ४३ दँया सरकारी ज्याया झ्वलय् १४ अंचल नं चाःहिले धुन। थः त्वाःयाम्ह हे जूसां गणेशमान सिंहयात नं विशेश्वर व सुवर्ण शमशेर थें हे अड्डाया ज्यां जक म्हसिउ। उलि बोलचाल मदु। जिं सिंहदरवार दुने जुजुयात बिन्तिपत्र न्यंकेगु अड्डा 'बिन्तिपत्र निखसारी अड्डा'य् नं ज्या यानासा खाद्य मन्त्रालयया दरबन्दि कयाः सुब्बा जुयाः नं जागिर नया।
००७ सालय् सहिद गंगालालयात आः झीसं फोटोय् गथे न्यवः न्ह्याका तःगु खः अथे हे न्यवः न्ह्याकाहःगु खनागु खः। फोटो दुरुस्त गथे खः अथे हे च्वयातःगु आः स्वयां छुं मपाः। अले गंगालाल व दशरथ चन्दयात शोभा भगवतीइ छपु हे पँथय् निगू च्वय् खानातःगु जिं जक मखु उगु इलय् यक्व हे मनूतय्सं स्वःगु दु। गंगालालयात जुद्ध शम्शेरं फाँसी बी धाःगु खँ नं बहुत रोचक जू । जुद्ध शम्शेरं झीथाय्यापिं जनता यक्व लिउने लाः। ज्ञां मदु। हाकनं प्रजातन्त्र ला अवश्य बांलाः तर प्रजातन्त्र हये न्ह्यः जनतायात निं तालिम या, चेतना थँ, उकियात माःगु वातावरण निं दयेकि उकिं थ्व ज्यायेगु लागिं आःयात छं माफी फ्वँ धाःगु जुयाच्वन। तर ल्याय्म्ह जोश दुम्ह गंगालाल माने मजू। लिच्वः फाँसी हे जुयाबिल।
राजनीति लिसे उलि जि समती। मेपिं नेपाःमित थें हे जक उलि चिउताः मदु। ४३ दँया सरकारी ज्या व आः तक न्ह्यानाच्वंगु सरकारया ज्या खँ स्वयेबलय् छम्ह कर्मचारी जुयाः धायेगु खःसा सरकारी ज्या न्ह्याबलें थाकु। छाय् धाःसां सरकारी ज्या धइगु ला नेतातय्सं धाः थें मखु कि कानून अनुसार यायेमाःगु खः। छाय्धाःसां जिं जागिर नसांनिसें आः तक नं कर्मचारी कानूनय् उलि हिउपाः हये फुगु मदुनि।
बागमति, विष्णुमति खुसिया लः ला त्वना हे च्वनाम्ह खः जि। तर खुसिइ धः ल्वाकछ्याइपिं बेइमानतय्सं यानाः थौं गय् जुल? थ्व लः त्वनीपिं जिपिं आःयापिं स्वयां अवश्य भाग्यमानी धायेफु ।

जिं जीवन नाप बुलाः थुइकागु खँ थुलि हे खः - थःगु लागिं सुं मभिंम्ह नं मदु, सुं भिम्ह नं मदु। थः थें हे सकलें तटस्थ खः ।

More Stories Like this