नेवाः स्वायत्त राज्य दुनेया नीति न्ह्यब्वल

नेवाः स्वायत्त राज्यया घोषणा नापं थुगु लागा दुनेया नीति नं उगु हे घोषणा सभा पाखें न्ह्यब्वयेगु ज्या जूगु दु । शनिवाः येँया दशरथ रंगशालाय् जूगु घोषणा सभाय् नेवाः खलः पुचःया थीथी प्रतिनिधितय्सं नेवाः स्वायत्त राज्यया भाषिक, संस्कृतिक, शैक्षिक, समावेशी, गौर नेवाः व अल्पसंख्यकतय् नीतित न्ह्यब्वःगु खः ।

स्वायत्त राज्यया भाषिक नीति न्ह्यब्वयादिसें नेवाः लोकतान्त्रिक संघया छ्याँजे हरिकृष्ण व्याजनकारं नेवाः स्वायत्त राज्य दुने नेपालभाषायात मुख्य माध्यमया भाय् कथं छ्यलाः यंकेगु, मस्त व ल्याम्हतय्त अनिवार्य नेपाल भाषा स्यनेत विद्यालय निसें हे शुरु यायेगु, प्रशासन व न्यायालय दुने नेपालभाषायात प्रमुख भाय् जुइगु व नेपालभाषाया माध्यमं हे थीथी छापा व आमसंचार संचालन जुइगु व्यवस्था सहितया नीति न्ह्यब्वयादिल ।

अथेहे नेवाः स्वायत्त राज्य दुने गैर नेवाःतय् भाय्यात नं सम्मान यासें वैकल्पिक रुपं मेगू भाय् छ्यलेदइगु अवसर प्रदान याइ ।

अथेहे प्रेम महर्जनं सांस्कृतिक नीति न्ह्यब्वयादिसें नेवाः समुदायया धर्म, संस्कृति व परम्परायात सम्मान यासें नेवाःतय् आस्था कथं ज्याखँ संचालन यायेगु उपयुक्त वातावराण तयार यायेगु दायित्व राज्यं याइगु धयादिसें सांस्कृतिक नीनियात पक्षपात यायेगु ज्या नेवाः स्वायत्त राज्य पाखें गवलें मजुइगु धयादिल ।

नेवाः मुक्ति मोर्चाया पवनमान श्रेष्ठं नेवाः स्वायत्त राज्य दुने मस्तय्त नेपालभाष व उमिगु मां भाय्या माध्यमं अनिवार्य शिक्षा बीगु दक्वं गांमय् मां भाय् ब्वंकेगु कथं प्राथमिक तहया विद्यालय थ्यंकेगु, नगर इलाकाय् छगू क्याम्पस स्तरया जुसां शिक्षण संस्था चायेकीगु, शिक्षायात व्यापारीकरण पाखें धनी व गरीव विद्यार्थी दथुइ जूगु विभेदयात म्हो यायेत राज्य स्तरं विशेष पहल यायेगु, म्हिगया राज्य सत्तां ल्यूने लाकूगु व विपन्न वर्गयात शिक्षाया सुलभ व सहज व्यवस्था देयेकेगु कुतः राज्यं यायेगु कथंया शिक्षा नीतिक न्ह्यब्वयादिल ।

नेवाःत दुने नं थीथी जातिया हिसाबं व लैंगिग विभेद दुगु स्वीकार यासें ऐतिहासिक कालय् जूगु विभेद व अन्याया शोधभर्ना कथं ल्यूने लाःगु समुदाय व मिसाःतय् पहुँच नेवाःतय् मेमेगु समुदायया समानस्तरय् थ्यंकेत समानुपातिक व समावेशीकरण नीति नालेगु सहितया समावेशी नीति न्ह्यब्वःगु दु ।

अथेहे नेवाः स्वायत्त राज्यया व्यवस्थापिका कार्यपालिका व न्यायापालिकाय् नं छुं नं छुं कथं ल्यूने लाकूगु वर्गयात आरक्षण व कोटा प्रणाली कथं व्यस्था यायेगु व गुलिखें इलय् व थासय् उमिगु निंतिं सकारात्मक विभेदया नीति नालेगु खँ न्ह्यथंगु दु । समानुपातिक मान्यता कथं नं समावेशी जुइ मफुगु छुं नं समुदाय व वर्ग त्वफ्युसाः प्रतिनिधित्या निंतिं बिस्कं हे कानुनी व्यवस्था जुइगु कथंया नीति न्ह्यब्वःगु दु ।

अथेहे नेवाः स्वायत्त राज्य दुने आदिवासी नेवाःतय् नापं थन च्वनाच्वंपिं दक्वं गैर नेवाःतय् मंकाः सत्ता जूगु स्वीकार यासें नीतिलय् दक्वं गैर नेवाः समुदाययात दक्वं कथंया संवैधानिक, कानुनी, समान अधिकार सुनिश्चित जुइगु व राज्यया दक्वं स्थानय् जनसंख्याया आधारय् नेवाः राज्य दुने समावेश जूपिं गैर नेवा: समुदायया नं समानुपातिक प्रतिनिधित्व जुइगु व्यवस्था दु ।

(किपा: - सुनिता श्रेष्ठ राजभण्डारी)