परीक्षण या, जिउसा नाला का

सुनिता मानन्धर

थौं झीसं न्ह्यागुं खँयात मिखा तिसिनाः विश्वास मयाना। गुगु खँ प्रमाणित जू उगु खँयात हे सत्य तथ्य कथं कायेगु याना। म्हिगः तक झी आजुपिंसं याये जिउ, मजिउ धयावंगु खँय् नं थौं झीसं गुलि तक सत्यता दु छु थ्व धाथें याये जिउगु व मजिउगु खःला धकाः उकी दुनेया सत्य तथ्य मालेगु कुतः जुयाच्वंगु दु। अथे ला गुलि न्ह्यवंनिसें मनूतसें सत्य, तथ्य मालेगु ज्या यात धइगु खँय् निश्चित किटान मदु। अथे जूसां थौं स्वयाः २६०० दँ न्ह्यः भगवान बुद्धं गुलि नं खँ न्ह्यथनाबिज्याःगु दु उगु सकतां खँय् वास्तविकता दुगु खनेदु। अझ थुलि धायेछिं उगु सकतां खँ छाय् गथे गुकथं याये जिउ वा मजिउ धयागु खँया परीक्षण नं जुइधुंकूगु दु ।

थुकथंया खँय् भगवान बुद्ध स्वयं थम्हं हे नं परीक्षण यानाबिज्याःगु दु। छन्हु गौतम बुद्ध भिक्षुपिंनाप वैशाली बिज्याःगु इलय् यक्व हे भिक्षुपिंसं चीवर प्वःप्वः ज्वनाबिज्याःगु खन। उगु ई माघ व फागुनया दथुइ खः। हेमन्त ऋतुया छन्हु चान्हय् बुद्ध स्वयं छपाः चीवर पुनाः खुल्ला थासय् च्वनाबिज्यात। न्हापांगु यामय् चिकुसे च्वनेवं मेगु छपाः चीवरं भुनाबिज्यात। थुकिं चिकु तन। निगूगु यामय् हाकनं चिकुसे च्वनेवं मेगु छपाः चीवर कयाबिज्यात। थुकिं नं चिकु तन। सुथया पहरय् हाकनं चिकुसे च्वं थें च्वनाः हाकनं मेगु छपाः चीवर छ्यलाबिज्यात। थुकथं परीक्षण यानाः छम्हेसित स्वपाः स्वयां अप्वः चीवर म्वाःगु खँ प्रमाणित यानाबिज्यात ।

बौद्ध साहित्यय् प्राणी हिंसा याये मजिउगु खँ पंचशीलया न्हापांगु शीलय् हे न्ह्यथनातःगु दु। थौं दकलय् बलवान बुद्धिमान सर्वश्रेष्ठ प्राणीकथं मनूयात कयातःगु दु। मनूया जीवन अतिकं दुर्लभ जूगु खँ बौद्ध साहित्यय् न्ह्यथनातःगु दु। थुकथं दुर्लभ मनूया जीवन अन्त्य याये मजिउगु खँ भगवान बुद्धं देशना यानाबिज्याःगु खः ।

भगवान बुद्ध वैशालीया कुटागार सालाय् एकान्त ध्यान च्वनाबिज्याःगु इलय् भिक्षुपिनि दथुइ अशुभ भावनां यानाः छम्हं मेम्हेसित स्यायेगु व सीगु ज्या यात। पात्र व चीवरया लोभय् समनकुतं यक्व हे भिक्षुपिंत स्यात। व विहार विहार चाःहिलाः भिक्षुपिं मात्तुमालाः स्यायेगु यात। भगवान बुद्ध ध्यानं दनाबिज्यायेवं भिक्षु संघ म्हो जूगु तायेकाबिज्यात। लिपा आयुष्मान आनन्दपाखें दक्व खँ सीवं बुद्धं धयाबिज्यात, 'सुनां सीक सीकं मनुष्य हत्या याइ, सशस्त्र प्रहार याइ, सीम्हेसित प्रशंसा याइ, सीत प्रेरणा बी थ्व सकतां भिक्षु संघय् अयोग्य जुइ।' थुकथं थौं झीसं गुलि नं मनू व मनुष्य जन्मयात मूल्यवान तायेकाः गर्व यानाच्वना उकथंया खँ भगवान बुद्धं न्हापा हे थुइकाबिज्याये धुंकूगु खः।
झीगु समाजय् जन्म जुइवं हे मांबौया सम्पत्तिइ हक लगे जुइ। उकिं थौं अंशया नामय् दाजुकिजा तःकेहेँ थःथितिपिनि दथुइ ल्वापु जुयाच्वंगु दु। काय् म्ह्याय्या लागिं मांबौपिंसं फयांफछि यक्व सम्पत्ति मुनेगु यानाच्वंगु दुसा यक्व सम्पत्ति दुपिनि सन्तानतसें उपलब्धिमुलक छुं इलम मयासे थःगु जीवन फुकाच्वंगु दु। थुकथंया परिस्थिति बुद्ध शासनय् मवयेकेया लागिं हे जुइमाः भगवान बुद्धं न्यागू वस्तुया विभाजन याये मजिउ अर्थात थवंथवय् इना काये मजिउ धयाबिज्याःगु खः ।

अथे ला बुद्ध शासनय् नं छकः थःथःगु धकाः इना काःगु खः। छन्हु भगवान बुद्ध सारीपुत्र व मोद्गल्यायननापं न्यासः भिक्षुपिंलिसे कीटागिरि बिज्याःगु इलय् विहारय् च्वंपिं भिक्षुपिंसं लासा, खाता सकतां थःथःगु भागं थछि इना काल। थुगु खँ थुइवं भगवान बुद्धं बिहार, विहारया भवन, आसन, नँया सामान, पं, चा, घाँय् आदिं दयेकातःगु वस्तु थवंथवय् इनाः काये मजिउ धयाबिज्यात। यदि किटागिरिया भिक्षुपिंसं थें विहारया सकतां वस्तु थवंथवय् इना काःगु जूसा छम्ह गृहस्थी व भिक्षु जीवनय् छुं हिउपाः मवइगु खइ ।

भिक्षु जुयाः गृहस्थीं थें ज्या यानाः सामान मुने मजिउगु नियम नं बुद्ध शासनय् दु। वृद्ध हजाम छम्ह बुद्ध शासनय् प्रवजित जूवल। वं भगवान बुद्धयात भोजन याकेया लागि थः कायपिंत गामय् सँ चाके छ्वत। बुद्धयात भोजन याकेत सँ चाकः वःगु धइगु खँ सीवं सँ चाके म्वाःपिंसं नं सँ चाकाः भोजनया सामाग्री बिल। उगु इलय् माक्व स्वयां अप्वः हे भोजन सामाग्री मुन। कन्हय् कुन्हु भगवान बुद्धं थुगु खँ सीवं भिक्षु जुयाः गृहस्थी थें यक्व सामान मुने मजिउ धयाबिज्यात। गन थःत माछि स्वयां अप्वः मुनेगु कुतः याइ अन लोभया कारणं कलह ब्वलनी। समाजयात अशान्त याना बी ।

थौं मनू सुविधाभोगी जुयाः समाज अशान्त जुयाच्वंगु दु। आरामदायी जीवन हनेगु तातुनाः हत्याहिंसा यानाच्वंगु दु। बुद्ध शासनय् नं थुकथं प्राणीहिंसा यायेगु ज्या मजुइमा धकाः भगवान बुद्धं सुविधा सम्पन्नगु विहार दयेके मजिउ धयागु खँ न्ह्यथनाबिज्याःगु दु। उकिं हे भगवान बुद्धं धनिय कुम्भकारं तःक्वःमछि थःगु सुविधाया लागिं कुटी व विहार दयेकलं नं उकियात नष्ट याके बिज्याःगु खः ।

मांबौया लागिं थः सन्तान हे सर्वश्व जुइ। थः सन्तानं थःके मन्यँसे जब छुं ज्या याइ मांबौया मिखां ख्वबि हाइ। उकिसनं जब थः सन्तानं थःत त्वःता वनकि नुगलय् घाः जुइ। थुकथं सिद्धार्थ गौतम जुजु शुद्धोदनयाके अनुमति मकासे गृहत्याग याःगु इलय् जुजुया नुगः मछिंगु खः। अथे हे राहुल कुमार प्रवजित जूगु इलय् जुजुयात दकलय् अप्वः दुःख जुइवं जुजु शुद्धोदनं मांबौया अनुमति बिना बुद्ध शासनय् सुयातं प्रवजित यानाबिज्याये मते धकाः इनाप याःगु खः। थुकथं बुद्ध शासनय् मांबौया अनुमति बिना प्रवजित जुइ मदइगु नियम जूगु खः। थुकी नं सत्यता दुगु खनेदु ।

झीसं सिउ सुरापानं मनूतय्त पशु याना बी। थौं जक मखु बुद्धकालय् नं सागत थेंज्याःम्ह ऋद्धिवानम्ह मनू सुरापान यानाः विक्षिप्त जूगुलिं बुद्धं बुद्ध शासनय् सुरापान याये मजिउ धयाबिज्याःगु खः ।

बुद्ध शासनया यक्व हे थज्याःगु खँ दु गुगु बुद्धकालय् हे प्रयोग यानाः स्वयेधुंकूगु खः। थुकी सत्य व तथ्य दु। थुकथं सत्य व तथ्य खँया लिधंसाय् हे नियम प्रतिपादन यानाबिज्याःगुलिं बुद्धयात नं छम्ह वैज्ञानिक कथं नाला कायेछिं ।

More Stories Like this