जनआन्दोलनया स्वरुपय् नेवाः घोषणा

सानुराजा शाक्य

नेवाः स्वायत्त राज्य मंकाः संघर्ष समितिया ग्वसालय् थ्वहे वइगु नवमि कुन्हु नेवाः राज्यया घोषणा यायेगु ज्याझ्वः नेवाः जनआन्दोलनया पूर्वाभ्यास कथं न्ह्यानाच्वंगु दु। थ्व घोषणा नेवाःतसें याना वयाच्वंगु शान्तिपूर्ण अभियानया हे निरन्तरता खः। थ्व घोषणा ज्याझ्वः नेवाःतय् निंतिं ऐतिहासिक घटना जुइगु पक्का दु। थ्व घोषणा ज्याझ्वलय् नेवाःतय् फुक्क वर्गया सहभागिता दइगु नेवाः इतिहासय् न्हापांगु घटना कथं इतिहासय् च्वनीगु पक्का जूगु दु। नेवाःतय् दथुइ दुगु थीथी जातया उत्साहपूर्ण प्रतिनिधित्व थ्व घोषणा सभाय् दइ। थ्व ज्याझ्वः ताःलाकेगु निंतिं नेवाः शिक्षकत संगठित जुल, विश्वविद्यालयय् ब्वंकीपिं प्राध्यापक संगठित जुल, नेवाः इन्जिनीयर प्राविधिकत संगठित जुल, नेवाः डाक्टर स्वास्थ्यकःमित संगठित जुल, नेवाः कानून व्यवसायीत संगठित जुल, नेवाः कलाकारत संगठित जुल व आः नेवाः सञ्चारकःमित छथाय् मुनेगु ह्वःताः चूलानाच्वंगु दु। थुकथं स्वयेबलय् नेवाःतय् हिनू हिनुली नेवाः आन्दोलनया संचार याकेत पोहेलाथ्व नवमिया नेवाः स्वायत्त राज्य घोषणां तिबः बी ।

नेवाः आन्दोलनयात दुवालेबलय् नेवाः आन्दोलन धइगु न्हापा नेपालभाषाया कार्यकर्ता व साहित्यकारपिनि दथुइ जक लिकुनाच्वंगु खः। वहे जुयाः नेवाः आन्दोलनया माग धइगु नं नेपालभाषा नाप स्वानाः जक लिकुनेगु ज्या जुल। ०४६ साल लिपा वःगु राजनीतिक हिउपाःया कारणं नेपालभाषा आन्दोलनं जातीय आन्दोलनय् विकसित जुल। उकिं नेवाःतय् निंतिं नेवाः आन्दोलन धइगु नेपालभाषा आन्दोलनया हे विकसित रुप खः। तर नेपाःया मेमेगु जनजातिया आन्दोलन स्वयेगु खःसा उमिगु आन्दोलन भाषा आन्दोलनं स्वयां तप्यंक जातीय मुद्दाय् आन्दोलित जुल।
पोहेलाथ्व नवमिया घोषणा ताःलाकेत संघर्ष समितिं व उकी दुथ्याःगु झिगू घटक संगठनत क्रियाशील जुयाच्वंगु दु। उकुन्हु जुइगु घोषणाय् नेवाःतय् उत्साहजनक ब्वति दइगु नं भलसा कायेछिं। तर थ्व घोषणायात कयाः नेवाःतय् दथुइ व्यापक कथं थ्यंकेत सफल जुल धकाः धाये मछिंनि। थुकिया दकलय् तःधंगु पंगः ध्यबा हे खः। थ्व ज्याझ्वःया नितिं गुकथं ध्यबा मुनी धकाः आशा याःगु खः उकथंया ध्यबा मुनाच्वंगु मदु। हानं नेवाःतय् निंतिं ध्यबा मुनेगु धइगु दकलय् थाकुगु ज्या खः। थ्वया हे दथुइ एकीकृत नेकपा (माओवादी)या आन्दोलनया ज्याझ्वःया कारणं नं संघर्ष समितिया तयारीयात बांमलाक प्रभाव लाकल। छखे माओवादीया नेवाः गणराज्य घोषणाया कारणं उमिगु घोषणाया दिं न्ह्यः संघर्ष समितिं नेवाः राज्य घोषणाया ज्याझ्वः बारे पिने प्रचार यायेगु ज्या याये मछिंन। व धुंकाः नं थौकन्हय् जुयाच्वंगु माओवादीया स्वन्हु नेपाल बन्द ज्याझ्वलं नं संघर्ष समितिया ज्याझ्वःयात प्रभावित यात। थुकिं यानाः प्रचार प्रसारय् जक मखु कि ध्यबा म्हयेगु ज्यायात तकं घाः लाकूगुलिं आर्थिक संकटया कारणं संघर्ष समितिं योजना दयेकू कथं ज्या न्ह्याके फयाच्वंगु मदु।
संघर्ष समितिं न्ह्याकाच्वंगु थ्व घोषणा ज्याझ्वलं सकल नेवाःतय् भावनाया सः प्रतिनिधित्व यानाच्वंगु दु। थ्व आन्दोलनया मार्फत नेवाःतय्त छथाय् चीगु कुतः नं खः। फुक्कं जातया नेवाःतय्त न्हूगु राजनीतिक परिस्थितिइ छपु हे सुकाय् माः हनेगु कुतः नं थ्व खः। उकिं थ्व आन्दोलनय् भाषिक अधिकारया माग जक मखु नेवाः जुयाया गर्व व कर्तव्य अले झीगु अधिकारया निंतिं नं नेवाःतय्त थनेत जुयाच्वंगु कुतः खः। नेपाःया इतिहासय् गबलें मजूनिगु राजनीतिक परिवर्तन थौंकन्हय् जुयाच्वंगु दु। संविधानसभा, गणतन्त्र, संघीय व्यवस्था व राज्यया पुनर्संरचना जुयाच्वंगु थ्व इलय् नेवाःतसें थःगु शक्ति क्यने मफुत धाःसा थुकिया प्रभावं नेवाःतय्त गन वाये यंकी धाये थाकु। नेपाःया विकास व उन्नतिया निंतिं हे थ्व राजनीतिक हिउपाःया आवश्यकता जुयाच्वंगु खः। सलंसः दँ न्ह्यवंनिसें नेपाःया थीथी जातीय समुदायत राज्यया विभेद नीतिया कारणं लिउने लात। नेवाःतय्त हे स्वयेगु खःसां नेवाःत यक्व शिक्षित नं जू। तर राज्यया अवसरय् थःपिनिगु सक्षमता कथं अवसर चू लानाच्वंगु मदु। अले नेवाःतय् म्हुतुं हे झीसं न्यनाच्वना, नेवाःत सक्षम खयां नं नेवाःत धमाधम लिउने लायेगु क्रम न्ह्यानाच्वंगु दु। थुकियात पनेत नं नेवाःतय् छप्वाः म्हुतुं नेवाः राज्यया मागयात संविधानय् दुथ्याकाः पूरा याके माःगु खः। थुकिया निंतिं राज्ययात दवाव बीगु छगू उत्कृष्ट शैलीया शान्तिपूर्ण पलाः खः पोहेलाथ्व नवमिया नेवाः राज्य घोषणा।
थ्व घोषणा मार्फत उकुन्हुं निसें हे नेवाःतय्त नेवाः राज्य संचालन यायेत मनोवैज्ञानिक रुपं तयार याकेगु खः। छखे संविधानसभा व राजनीतिक दलयात नेवाः राज्यया सवालय् गुकथं नेवाःत छप्पँ व छधी धकाः क्यनेगु धइगु थुकिया उद्देश्य खःसा मेखे नेवाः राज्यय् च्वनीपिं जनताया दथुइ आः नेवाः राज्य पलिस्था जुइगु जुल धकाः मनोवैज्ञानिक रुपं तयार जुयाच्वनेत सन्देश बीगु नं थुकिया मेगु लक्ष्य खः। थुकिं यानाः दँ दँ निसें नेवाःतय्गु मनोविज्ञानय् लाकातःगु यक्व कथंया भ्रमं मुक्त जुइगु पलाः नं खः। राज्य संचालनया ज्या नेवाःतय्गु मखु नेवाःत धइपिं मात्र थःगु पेशा कथंया ज्या यानाः च्वनेमाः धकाः बियातःगु मनोविज्ञानं मुक्त जुइगु खः ।

थ्वहे खँयात वाःचायेकाः नेवाःतय् थीथी जातीय संगठनत, आधुनिक थीथी पेशाय् दुपिं नेवाःत लगायत फुक्क लागाय् च्वनाच्वंपिं नेवाःत थःथःगु थासं नेवाःतय् राजनीतिक अधिकारया निंतिं छप्पँ जू वःगु खः। थ्व हे जुयाः नं एकीकृत नेकपा (माओवादीं) याःगु नेवाः गणराज्यया घोषणा स्वयां झीसं झीगु ल्हातं यायेत्यनागु घोषणाय् अन्तर दुगु खः ।

More Stories Like this