दलत दुने पुलांगु हे ल्वय्

सानुराजा शाक्य

संविधानसभाया चुनाव धुंकाः राजनीतिक स्थिरता ब्वलनी ला धइगु जनताया आशा कुचा कुचा जूगु दु । निर्वाचनया म्याण्डेट ज्वनाः गठन जूगु माओवादी नेतृत्वया सरकार क्वःदसेंलि कांग्रेस एमाले लगायतया दल दुने हानं पुलांगु ल्वचं हे पीरे यानाहःगु दु । नेपाःया राजनीतिक दलतय् दुने न्हापां निसें हे दयाच्वंगु संसदीय राजनीतिया कमजोर व घृणित ल्वय्यात दलतसें वासः यानाः न्हंका छ्वये मफुनि धइगु खँया पुष्टि थौंकन्हय्या राजनीतिक गतिविधिं क्यनाच्वंगु दु ।

माओवादी अध्यक्ष प्रचण्डं प्रधानमन्त्री पदं राजीनामा बीधुंकाः न्हूगु सरकार दयेकेत हे यक्व ई काये धुंकाः न्हूगु सरकारया प्रधानमन्त्रीं शपथ कायेधुंकाः तक नं सरकारयात पूर्णता बीगु जक मखु दयेकूपिं मन्त्रीतय्त नं कार्यविभाजन यानाः जिम्मेवारी बीत न्हूगु सरकारया गठबन्धन दलत असफल जुयाच्वंगु दु ।

थ्व सरकार गठन प्रति हे जनतां आशावादी जुयाः स्वयाच्वंगु मदु । संविधानसभाय् बुनाः नं दलया नेतृत्व तहपाखें छुं दँया निंतिं तकं अलग्ग च्वनाः नैतिकता प्रदर्शन याये मफु धकाः आलोचना जुयाच्वंगु छथाय् दुसा मेखे गठबन्धन दल दुने हे मन्त्री जुइगु नितिं अस्वस्थ्य हानथापं राजनीतिक दल दुने पुलांगु हे संसदीय ल्वय् ब्वलंगुलिं माओवादी बाहेक नेपाःया राजनीतिक दलतसें म्हिगःया कमजोरीं थःत सुधार यायेत सक्षम मजूगु स्पष्ट यात । थुकथंया कमजोरीं यानाः हे वंगु संविधानसभाय् कांग्रेस एमाले लिउने लाःगु खः । पक्का दु थुज्वःगु प्रवृत्तिया प्रदर्शनं थ्व दलतसें वइगु चुनावय् नं असफलता बाहेक मेगु उपलब्धि काये फइ मखु ।

न्हूगु सरकारय् वनेगु वा मवनेगु सु सु मन्त्री जुइगु धइगु व्यक्तिगत स्वार्थया कारणं सरकारय् थ्यंपिं व थ्यने ल्यं दनिपिं फुक्क धइथें दल दुने खिचाया ल्वापु खने दः वःगु दु । थुकथंया ल्वापुं दकलय् बामलाःगु लिच्वः संविधानसभाय् न्हूगु क्षेत्रीय दल कथं न्ह्यःने वःगु मधेसी जनअधिकार फोरम दुने ब्वलंगु दु । संविधानसभाय् प्यंगूगु तःधंगु दल व वर्तमान सरकारया गठबन्धनया स्वंगूगु मूख्य दल गुगु दलयात वर्तमान सरकारया ताःचा ज्वनातःगु दल धकाः नं परिभाषित यायेगु याः थन दुने नं सरकारय् वनेगु मवनेगु धइगु ल्वापुं यानाः पार्टी तकं तज्यात धाःसां जिल । पार्टीया नेतृत्व यानाच्वंम्ह मधेसी फोरमया नायः उपेन्द्र यादव छखे व मेखे संसदीय दलया नेता विजय गच्छेदार दथुया ल्वापुं संसदीय राजनीति नेपाःया नितिं उपयुक्त मजू धइगु पुष्टि यायेगु क्रमय् दु धाःसां जिउ । सरकारय् मन्त्री दयेकेगु सवालय् कांग्रेस दुने नं उकथंया असन्तोष दुगु खँ सार्वजनिक जुयाच्वंगु हे दु । वंशानुगत नेतृत्व याये दइगु राजतन्त्र नेपालय् मदय्धुंकूसां कांग्रेसया गिरिजाप्रसादया निर्णय नं राजनीतिक दल दुने राजतन्त्रया मू हा सामन्तवाद हावी हे जुयाच्वंगु खँ थः हे म्ह्याय्यात सरकारया नेतृत्व याकाछ्वःगु घटनां नं पुष्टि याःगु दु । संविधानसभाय् गिरिजाया म्ह्याय् नं सानदार भोट कयाः त्यानावःगु खःसा सायद थुलि विवाद मवयेफुगु जुइ तर चुनावय् बुनाः नं सरकारया नेतृत्व याःवंगुलिं नं कांग्रेस राजनीतिइ थुकथं भुखाय् ब्वःगु खः ।

उकथं हे सरकारय् छ्वयेगु निंतिं एमाले दुने नं विवाद पिदंगु खँ सार्वजनिक जूगु दु । विशेष यानाः एमाले दुने दुगु स्वंगू ध्रुवया नेतातसें थः मनू मन्त्री दयेकेगु होडबाजीं यानाः सरकारय् सुयात सुयात छ्वयेगु धकाः निर्णय याये मफुत । मधेसी दल दुने व कांग्रेस एमाले दल दुने हे असन्तोष ब्वलन धाःसा थ्व सरकारयात यक्व न्ह्याके मफइगु वास्तविकता संसदीय राजनीतिं हे क्यनाच्वंगु दु । संसदीय राजनीतिइ प्रधानमन्त्रीया चयन संसदं याइगु जूगुलिं संसदया बहुमत खाकाच्वनेत प्रधानमन्त्री बाध्य जुयाच्वनीगु जूगुलिं प्रधानमन्त्रीया ध्यान न्ह्याबलें सांसदतय्गु मत मुंका तयेगु नितिं राजनीतिक मूल्य मान्यताया आधार त्वःता गठबन्धन दयेका च्वनेमाःगु बाध्यता दयाच्वनी । उकिं नेपाःया राजनीतिइ संसदया ध्यान सरकार दयेकेगु-क्वःथलेगुली जक केन्द्रित जुयाच्वनीगु जुयाः सरकारया स्थिरता मदुगु खः । ०४६ साल धुंकाः निसें हे संसदीय राजनीतिइ थ्व हे कमजोरीं यानाः संसदया चुनावय् बहुमत हःसां तकं बहुमत वःगु दलं तक सरकारया पूर्ण कार्यकाल पूवंकेत असफल जुयाच्वंगु खः ।

थुकें काये फइगु शिक्षा धइगु प्रधानमन्त्री वा राष्ट्रया कार्यकारी प्रमुख जनताया प्रत्यक्ष मतं निर्वाचन याःसा जक नेपालय् सरकारं स्थिरता काये फइगु खनेदु । उकथं हे सर-कारया मन्त्रिमण्डलय् च्वनेगु खःसा सांसद पद त्याग याये माःगु प्रावधान दयेमाः । थुकथंया प्रावधान थाइल्याण्ड लगायतया देशय् दु । उकिं नेपाःया नितिं संसदीय व्यवस्था उपयुक्त मजू धइगु खँ ०४६ साल धुंकाः राजनीतिक अस्थिरतां क्यनाच्वंगु दु । न्हूगु संविधानं संसदीय व्यवस्थायात त्याग यायेमाःगु कारण थ्व हे खः । उलि जक मखुकि राजनीतिक दलया निर्णय छगू संसदीय दलया बहुमतया निर्णय मेगु जुइगु विसंगति नं नेपाःया राजनीतिइ दु । संसदीय दल धइगु राजनीतिक पार्टी अन्तर्गतया हे छगू निकाय खः तर थन संसदीय दल राजनीतिक पार्टीया समानान्तर दल कथं नं वनेयः धइगु संकेत मधेसी जनअधिकार फोरमया विवादं हे क्यनाच्वंगु दु । थुज्वःगु प्रवृत्तियात प्रश्रय बिल धाःसा कन्हय् प्रत्येक राजनीतिक दल दुने थ्व ल्वय् सरे जुया वइगु पक्का दु । उकिं राजनीतिक दलया सर्वोच्चतायात कायम यानातये फःसा जक नेपालय् बहुदलीय व्यवस्था म्वानाच्वने फइ ।

More Stories Like this