गनं मदुगु जात्रा हाडी गामय्...

तारण शाक्य

देशय् विकसित राजनीतिया प्रमुख एजेन्डा धयागु संविधान निर्माण, प्रधानमन्त्री पदय् न्हूगु नियुक्ति व शान्ति सु�ब्यवस्था मखय् धुंकल। राजनीतिया मूलधार गन्तव्यस्थलय् मथ्यंबलय् हे न्ह्यःने लाःवःगु च्वय्या एजेन्डा निगू पक्ष दथुइ म्हितेगु राजनैतिक कासा जूगु खनेदत। धात्थेंया राजनीति व राजनैतिक पर्दाफास ला आः तिनि जुयावल। अथे जूगुलिं राजनीतिइ वयाच्वंगु हिउपाःयात जनतां बांलाक वाःचायेके माःगु अवस्था वयाच्वंगु दु ।

थौंया इलय् दक्षिणपन्थी विचारधारापिं गुगु अवस्थाय् च्वनाच्वंगु दु, वामपन्थी विचारधारायापिं गुगु अवस्थाय् च्वनाच्वंगु दु अले देय्या अवस्थाय् छु हिउपाः वयाच्वन धकाः चिन्तित जुइमाःगु अवस्था ब्वलनाच्वंगु दु। अझ थुकिया नापं जःखःया देय् चीन व भारतया झीगु देशय् गुज्वःगु प्रभाव लानाच्वंगु दु आदि खँया विस्तृत लिच्वलं हे देय्या राजनैतिक भविष्य निर्धारण जुइगु खने दयाच्वन धाःसा भारत थें हे चिनियाँ शासकत नं आः नेपाःया राजनीति सतिक हे थ्यनेधुंकूगु जुयाः नेपाःया राजनीतिइ आः चीन व भारतया सहभागिताय् हे जक राज्य संचालन याये फइगु अवस्था ब्वलना वःगु खनेदत। थथे देय्या राजनीतिक अवस्था ग्रहणं मुक्त मजूगु खनेदत धाःसा नेतातय्गु कुनियत व पार्टीतय्गु असक्षमताया कारणं थ्व इलय् नेपाःमितय्सं थःगु स्वाभिमान समेत तंके मालीगु खतरा न्ह्यःने वयाच्वंगु दु ।

देय्या अजूचायापुगु राजनीतिइ छम्ह प्रधानमन्त्री मालाच्वंगु दु। प्रधानमन्त्री पद्या उमेदवार काँग्रेसया नेता रामचन्द्र पौडेल छम्ह जक हे दु। अथे नं त्याये मफुगु व प्रधानमन्त्री जुइ मफुगु गज्याःगु राजनीतिक कासाय् वय्कः तक्यनाच्वन धायेगु? झिंस्वक्वः तक चुनाव जुलं नं त्याके मफुगु धयागु धात्थें हे म्हगसय् म्हंकाच्वने थें हे जुयाच्वंगु दु। वहे नेतातय्सं दयेकूगु अन्तरिम संविधानकथं झिंन्याक्वः हे चुनाव जूसां नं याकःचा उमेदवार जुयाः तकं त्याके मफइगु स्थिति दु। थज्याःगु बेक्वःगु अन्तरिम संविधान दयेकीपिं नेतातय्सं छु देय्या संविधान दयेका नइ? थुमिगु क्षमला थुकिं हे बांलाक प्रस्ट जुइधुंकूगु दु। देशय् सरकार शुन्यताय् लानाच्वंगु दुसा राजनीति नं कोमाय् वनाः अराजनीतिं थाय् कयाच्वंगु दु। नेपाली काँग्रेस भारतया प्रभावं प्रेरित जुयाच्वंगु दुसा माओवादीत नं सहयोगया लागि मित्रता व भ्रातृता ब्वलंकेत धकाः खुल्लम खुल्ला हे चीनपाखे ब्वाँय् जुयाच्वंगु दु। अले एमाले माओवादी व काँगेरसयात निमन्त्रणय् तयाः थम्हं सत्ता लाका कायेगु कासाय् व्यस्त जुयाच्वंगु दु ।

थथे अनियन्त्रित राजनीति ब्वलनाच्वंगु इलय् सञ्चार माध्यमं बः बियाः एमालेया अध्यक्ष झलनाथ खनालयात प्रधानमन्त्री याना बिल धाःसा वा नेतातय्सं बः बिया बिल धाःसा देय्या स्यना वनाच्वंगु राजनीतिक माहौलयात नियन्त्रणय् कयाः इलय् हे संविधान दयेकेगु ज्या पूवंकाबी धइगु उमिगु दावी दु। अथे हे माओवादीया दाबी बहुमतीय जक मखु माओवादी बिना बहुमत तक हे काये खनी मखुपिं प्रमुख पार्टीया नेतातय्सं प्रचण्डयात हे प्रधानमन्त्री जुइत समर्थन याना बीमाः। माओवादी बिना सेना समायोजन व शान्ति सुब्यवस्था गथे यानाः सम्भव जुइ? अथे जुयाः सहमति यानाः माओवादीयात प्रधानमन्त्री पद बीमाः। काँग्रेस नं देय्या निगूगु तःधंगु पार्टी जूगु अले माओवादी व एमाले लिपा प्रधानमन्त्री पद कायेगु पाः थःगु हे जूगुलिं याकःचा चुनावय् बुनाच्वंसां नं उम्मेदवारी मत्वःतुसे च्वनाच्वंगु दु। स्वंगू तःधंगु पार्टीतय्सं प्रधानमन्त्री जुइम्हेसित घःकू तयातःगु दु। अथे जुयाः प्रधानमन्त्री पद त्वःते नं तयार दु धकाः धयाच्वंगु दु। थथे राजनीतिया कासायात ध्याचःगु नालय् बुलुकाः कासाया रुल नियम हे धाये मफइगु अवस्थाय् थ्यंकातःगु दु। दकलय् बदनाम ला छम्ह हे उम्मेदवार झिंस्वक्वः तक जूगु प्रधानमन्त्रीया चुनावय् नं बुनाच्वने माःगु परिस्थिति खः। थुज्वःगु अवस्थाय् थ्व गुज्वःगु राज नीति धकाः ब्याख्या यायेगु? अथे नं इतिहासयात बह्रः तयाः काँग्रेसं न्हाय् म्वाकाच्वने फुगु धयागु संसारया 'गनं मदुगु जात्रा हाडी गामय्' धयागु धापूयात चरितार्थ याये थें जक खः। थज्याःगु ख्वाः व न्ह्यप्यं मदुगु राजनीतियात जनतां याउँक थुइके मफइगु स्वाभाविकता हे खः ।

देशय् जुयाच्वंगु राजनीतिक घटनाक्रमयात कयाः बिचाः याना स्वयेगु खःसा खने दइगु विषय धइगु नकतिनि ०६२/६३ सालं जन्म जूम्ह लोकतान्त्रिक गणतन्त्रयात थुपिं पार्टी व नेतात जानाः निर्मम हत्या हे यायेत्यंगु जकं मखु ला? थथे न्ह्य्सः ब्वलनाच्वंगु दु। अथे जुयाः जनता सचेत जुइ माल। देय् कःघाइपिं सुं नं नेता व पार्टीयात विश्वास यायेगु थाय् मदयेधुंकल। जनता हे न्ह्यज्यानाः देय्या रक्षा यायेमाःगु अवस्था वयाच्वंगु दु। थुज्वःगु इलय् नेवाःतय्गु लागाय् न्ह्यलुवा जुयाः न्ह्यज्यानाच्वंपिं व्यक्तित्वतय्त तिबः बीत फुक्क नेवाःत जानाः आन्दोलन यायेत तयार जुइमाःगु अवस्था वयाच्वंगु दु। देय्या राजनीतिइ नेवाःतय्सं नं प्रमुख भूमिका म्हिताः थःगु अस्तित्व म्वाके माःगु अवस्था वयाच्वंगु दु। नेवाः जागरण अभियानयात बः बियाः देशद्रोही नेतातय्त बहिष्कार याये माःगु दु। नेतागिरितन्त्र व मनपरितन्त्रयात नियन्त्रण यानाः देय्या समस्त जनता हे न्ह्यज्याये मालाच्वंगु थुगु इलय् झीपिं जक छाय् लिज्यां वनेगु?